juillet 7, 2014

دازاین همیشه زنده می‌مانَد

                                                                                                                                                               (خوانشی بر خوانش سینا  رویائی )*

                                     
                                                                                                                                                                                                                                                                           :  بازتاب  از سایت                                                                                                                                   www.poetrymag.info                                                                                    
                                                                              
                                                             پشت كردن ِبه پيش            
                                                                   در"هفتاد سنگ قبر"

                            نوشتۀ :                           

                                                                    علي قنبري      

                  

                                     

سنگ قبرها ،امضاي پيش اند و  نشانه‌هاي مرگ-آگاهي. نشانه‌هاي عجز از امكان حضورند . 

مرگ ،  امكانِ هستمندي ست كه به غير آن متمايل است.


  هايدگر مي گويد: ‹‹ تصور مرگِ من  و تجربه اي كه در مرگ آگاهي از آن دارم ، تنها مرا به سوي درك عدم هستي من نمي برد ، بلكه مرا به درك خاص عدم امكان ام مي برد . مرگ لحظه ايست كه  در آن براي من امكاني جز عدم امكان وجود ندارد .››

 

 

آنجا كه با تو بودم

آگاهِ مرگ         بودم

اينجا كه بي تو     اما

يك مرگِ آگاهم    (ص 86 )

 

تنها در مرگ آگاهي است كه ماديتِ "موجود" بر روي زمينه هستي محو و ناپديد مي شود .آيا مرگ آگاهي آشكارا خود را در برابر "موجود" ، ناتوان مي يابد؟ وقتي موجود از دست ما مي لغزد و از ما فرار مي كند ، عدم خود را با موجود ودر موجود به ما نشان مي دهد .

 

 

حقِ حياتِ تو مرگِ من

و يا حيات تو

حقيقتِ مرگ من    ( 143 )

 

 

موجودها اساسا مضمحل نمي شوند ، آنها تنها به عقب بر مي گردند ، با اين حال در پشت كردن خودشان ، آنها به سوي ما بر مي گردند . اين پشت كردن ما را زجر مي دهد و به ستوه مي آورد . حركتي كه از اين ‹‹‌پشت كردن به پيش ›› حاصل مي شود ، يك فرار ِ ساده نیست ، بلكه يك مكث معني داري است ، يك مكثِ  تحت تاثير ِ افسون و حيرت.

 

يك دفعه مرگ

برمن كه اوفتاد، ديدم

او خود ، يك دفعه است                    

 خودِ دفعه                ( ص 66)


اين ‹‹ پشت كردن به پيش ››‌ ودور شدن از موجوداتي كه خود را بر ما تحميل مي كنند ، گريزگاهش  را از نيستي  به دست مي آورد . نيستي به سوي خود نمي كشاند ، بر عكس ، نيستي  ذاتا عبارت است  از پس زدن ومطرود ساختن.

 

حضور من اينجا

غيبت تو در اينجاست       ( ص 21  )

 

سنگ قبرها ، قاب هايي براي پشت كردن به پيش اند . اين قاب(parargon)، فرم بسته اي نيست براي موضوع مرگ، بلكه موجد موجبيت و سببيت اند براي اغواگري ، گول واره اند تا به تكثير دال ها بپردازند  ، سازه هايي متني نه براي موضوعيتِ مرگ ،چرا كه موضوعيت خود را اساسا دچار چالش مي كند. سنگ قبر يك سازه متني است كه ابدا محكوم و محدود به موضوعيتِ خودش، مرگ، نيست . در اين جا زمينه ايست كه خود سازه وارگي اش را به پرسش مي كشد . نقطه عزيمتي است براي اينكه ابژه خود را دچار انشقاق كند.


 رويايي در اين كتاب سازه متني ديگري را به استخدام در مي آورد ، سنگ قبر ، چنانكه مي توانست يك نامه الكترونيكي را . در اين جا تمامي صفات ايجابي ِ سنگ قبر مضمحل مي شوند و مخاطب را از اينكه رد گوري رابگيرد منصرف مي كند . سنگ‌ها امضاي پيش اند براي مني كه شقه شقه مي شود بر سر هرسنگ.

 

در هفتاد سنگ قبر با اين نگاه مواجه ايم كه صورت بندي مطلقِ زبان ادبي موجود نيست . چيزي بنام ذات شعر و ادبيات وجود ندارد ، بلكه اين كاركردهاي ويژه هستند كه وجود دارند .


رويايي ، در پروسه بينامتني اش متون گذشته را احضار مي كند ، در فرا متن او ‹‹ بافت موقعيت ››‌  تابعي از زمان است كه تاريخ و فرهنگش را حاضر مي كند. متن هاي پيشين در زمينه ي (context ) جديد قرارمي گيرند و تداعي هاي دالشناسي تازه اي را به رخ مي كشند . اين متن ها درمحور طولي تاريخ  ، متفاوتند كه دراين متن به يك عرض مي رسند و در همزماني شان به حجم مي رسند . متوني چون فروغ فرخزاد، هوشنگ باديه نشين ، اسماعيل شاهرودي ، همجوار با آدم و زرتشت و سليمان و ايوب ، همنشين با شبلي و بايزيد ،او نام ها را نيز مي خواند ، سنگ هاي بي نام ، سنگ هاي سنگ و سنگ سينه ها .

 

 رويايي ، هرچه از زمان خود بيشتر فاصله مي گيرد ، متن را بيشتر به حال خود وامي گذارد ، چرا كه نحوي كه چند قرن فاصله دارد به سادگي نسبتي گريزنده با نحو امروز دارد ، كه انگار كه خود بازي زباني تازه اي است . هر جا كه متن ها همروزگار اويند (فروغ ، باديه نشين ، شاهرودي) او در حال ساختن است و هرچه فاصله مي گيرند او در حال گزينش و فراخوان به بستر و زمينه امروز (طواسين حلاج) ، چرا كه اساسا او در حال خوانش است ، خوانش همزمان كل متن و پيشنهاده هاي ذهن و زبانش. چيزي كه هماره در حال اتفاق است .


سازو كارپس زمينه اي ِ متن ‹‹ هفتاد سنگ قبر››  خود موجد موقعيتي است كه بواسطه ي حضور دال ها در زمينه ي جديد ، هستمندي تازه اي به متن مي دهد .نماي متني به مثابه ي عنصري پس زمينه اي شامل صفحات كتابي است در قطع رقعي كه متن سنگ قبر و  سرلوحۀ سنگ را در دو فونت متفاوت در بر مي گيرد . اين تمايز، بافت متني را دگرگون كرده و متن را تابع متغيرهاي بيشتري مي كند.

 

در پيش زمينه ي متن ، متن سنگ قبر ،  توصيف سنگ (توضيح صحنه) و سرلوحه، به مثابه ي سازه هاي متني در محور همنشيني بافتار تازه اي را به رخ مي كشد و اين سازه ها سازوارگي شان را مضمحل مي كنند ، متن سنگ قبر در اين جا واجد صفات ايجابي خود نيست ، توضيح صحنه (سنگ) انگار كه توضيح نيست ،به جملات پاياني دقت كنيد:

. يك كوزه گلي ، يك طوطي سبز سفالي ، وكاشتنِ چند خاربياباني در پايين ِ گور  آرامش عماد است كه مي انديشد چه غم آور است كه آدم فكرهايش را، با خودش اينجا بياورد 

                                                                                                                             (ص 33)

و يا

.. جاي قدم ، جعبه ي چوبي كوچك ، چند كلوخ و پوست خشك انار ديده مي شوند . و زير سنگ : خسرو توقفِ خود را سريع مي خواهد            (ص 28)

اين ناهمسانيِ (anisotropy )  عناصر همنشين، موجب چند لايه گي ِمتن  مي شود ، و توضيح را به ورطه ي ابهام مي برد.

 و سرلوحه انگار كه حاشيه پردازي (circumstantiality ) ذهنيتي شيزوفرنيك است. و البته پيرو فلسفيدن ِ مدام ِ رويايي.

هفتاد سنگ قبر وضعيتي كاملا خودبسنده دارد . داراي وجهي كاملا نامتعين و نامتعارف است و تابع متغيرهاي متفاوت،  و نشانه‌ای از چالش ديگرگونه‌ي رويا .


 _____________________

 * عنوان صفحه از ما است ( آدمین)

يداله رويائی @ royai AT orange DOT fr juillet 7, 2014 2:04 AM || Balatarin