octobre 25, 2013

آندره برتون ( André Breton )

چهرۀ بزرگِ سوررئالیسم

      


   زندگی و سالها :

فعال‌ترین مدافع و بزرگترین سخنگوی سوررئالیسم ، در هفتاد سالگی در گذشت.  زندگی «آندره برتون» زندگی سوررآلیسم ، بزرگترین جنبش قرن است. هیچگاه حرفی از سوررئالیسم و طرحی از آن را بی نام او نخوانده ایم و ادامه‌ی حیات سوررئالیسم نیز ، به حقیقت ، ادامه‌ی نام «آندره برتون» است. انتشار مجلات ادبی سوررئالیستی ، مانیفست‌ها ، تشکیل گروه‌های ادبی وهنری سوررئالیستی در اروپاو آمریکا ، ایجاد نمایشگاه‌های نقاشی ، سخنرانی‌ها ، سفرها ، اعلامیه‌ها وجدال‌ها از وقایعی است که سراسر زندگی برتون را انباشته است 

...........

1913 ، آغاز حشر ونشر پنج ساله با« پل والری».

1917 ، دوستی با « گیوم آپولینر».

1919 ، انتشار اولین مجموعهء اشعارش بنام « کوه رحم » ، شروع همکاری با « فیلیپ سوپو» و «آراگون» ، وتأسیس مجلهء « ادبیات» باتفاق آن دو ، و نشر اولین اثرر سوررئالیستی بنام « فضاها ی مغناطیسی» با همکاری « سوپو».

1919ـ1921 ، شرکت فعالانه در جنبش « دادا» وتلاش برای تشکیل کنگرهء دفاع از بدعت ها که مآلا به تجزیه ونفاق گروه « دادا» منجر شد. ملاقات با زیگموند فروید.

1924 ، انتشار اولین مانیفست سوررئالیسم.

1926 ، انتشار نظرات تئوریک او بنام « دفاع مشروع». ورود به حزب کمونیست واعلام مخالفت با «هرگونه کنترل مارکسیستی روی فعالیت‌ها وتجربه‌های ذهنی و درونی».

1928 ، انتشار « Nadja»، ناجا.

1930 ، انتشار دومین مانیفست.

1931- انتشار یکی از معروف ترین شعر‌های او (union libre) که

به فارسی ِ یداله رویائی در زیر می خوانیم :

 

                                       وصلت آزاد

 

زن من با گیسوانی از آتش ِچوب

 با فکرهائی از برق های گرما

با قامتی از ساعتِ شنی

زن من با قامتی ازسمور لای دندانهای ببر

زن من با دهانی از کوکارد واز دسته گل اختران ِآخرین

با دندانهائی از ردّ پای موش ِسپید برخاکِ سپید

با زبانی از عنبر و از شیشهء مالیده

زن من با زبانی از قربانی ِخنجرخورده

با زبانی از عروسکِ خواب وبیدار

با زبانی از سنگ  ناباور

زن من با مژگانی از چوب‌قلم کودک

با ابروانی از لبۀ لانۀ چلچله

زن من با شقیقه هائی از سنگ لوح بر بام گلخانه

واز بخار بر شیشه ها

زن من با شانه هائی از شامپانی

و از فواره‌های با کله‌های دلفین در زیر یخ*

زن من با مشت هائی از کبریت

زن من باانگشت هائی از اتفاق و از آس ِ دل

باانگشت هائی از شبدر درو شده

زن من با زیر بغلی از سمور و از فونه

از شبِ یوحنای مقدس

از گل خود روی و از لانۀ ماهیان زمینی

با بازوانی از کفِ دریا و از سدّ

و از مخلوط گندم و آسیاب

زن من با ساق‌هائی از موشک

با جنبش هائی ازکارگاه ساعت سازی و از یآس

زن من با پاهائی از حروفِ اختصاری

با پاهائی از دسته کلید ، با پاهائی از فعله های قیرکار که آب می نوشند

زن من با گردنی از جو پوست نشده

زن من با گلوئی از درۀ طلا

از ملاقات در بسترِ ِ سیل

با سینه هائی از شب

زن  من با پستان هائی از تپه های دریائی

زن من با پستان هائی از بوتۀ یاقوت

با پستان هائی از شبَح گل سرخ در زیر شبنم

زن من با شکمی از باد بزنِ ایام وقتِ باز شدن

با شکمی از پنجۀ غول

زن من با پشتی از پرنده ای که عمودی می گریزد

با پشتی از نقره

با پشتی از نور

با گردنی از سنگِ غلطان و از گچ ِ خیس **

و از سقوطِ لیوانی که تازه از آن نوشیده ایم

زن من با پهلوهای زورقی

با پهلوهائی از لوستر و از پَرهای پیکان

و از ساقه‌های پَر طاووس سفید

از ترازوی نامحسوس

زن من با کفل هائی از رگ و از پنبۀ کوهی

زن من با کفل هائی از پشتِ قو

زن من با کفل هائی از بهار

با سکسی از گلایول

زن من با سکسی از رگۀ طلا در معدن

 و از Ornithorynque***

 زن من با سکسی از گیاه آبی و آب‌نبات های قدیمی

زن من با سکسی از آئینه

زن من با چشم هائی پر اشک

با چشم هائی از لوح کبود و از سوزنِ آهن ربا شده

زن من با چشم هائی از چمنزار

زن من با چشمانی از آب برای نوشیدن در زندان

زن من با چشمانی از چوبِ همواره زیر تیر

با چشم هائی از سطح آب، از سطح هوا ، از زمین و از آتش.


 (تهران ١٣٤٥)                                                                                                                  بارو   

 

زیرنویس : 

*  دلفین خوک دریائی است.
**  گچ پای تخته .
***  نام پستانداری است که در استرالیا زندگی می کند و دهانی به هیئت منقار اردک دارد، کوچک‌اندام و آرام و شبگرد و رنگین و خجالتی ست .

octobre 14, 2013

چگونه می نویسید؟ (4)




   black_white.png
                 
                                                                                                       
 در تأنی‌های من، همیشه تکه‌ای از‌متن تمام ِ متن است. بقیهٔ متن برای همان تکه می‌آید. همیشه کسی‌ هست که متن مرا بهتر از من می‌‌خواند. حسودِ او که می‌‌شوم در همان تکه‌از‌متن می‌‌مانم، می‌مانم و فکر می‌‌کنم برای بهتر از خودم می‌‌نویسم. من این بهترازخودم را درهمان تکه جا می‌‌گذارم. می‌گردانمش، می‌‌چرخانمش، دورش می‌‌گردم. خودم را تکرار نمی‌کنم، و در تکرار ِ آنچه خودم نیست‌هم مقاومت
نمی‌کنم. ، حتی تکرار را تکرار می‌کنم. ولی تاجرِ تکرار، اندی وارهول، نمی شوم، تا بخواهدبشوم استروکتورم رابه سرعت عوض می‌کنم، پیکاسو می‌شوم، زائر ِ پاره فضاها، و کعبه های مکعب

                                                                                                                                          انتخاب تصویر و بازنویسی‌ متن از: خلیل پاک نیا 
                                                                                                مآخذ و ادامه ی مطلب دروبلاگ باغ در باغ :
                                                                                                          javascript:void(0);/*1381783420545*/                                         

octobre 13, 2013

آنکه می نویسد می خواند

از خوانش‌ همیشه چیزی می تراود بیرون ِمتن، که متن نیست. خوانش منافذی برای گریزِ آنچه دارد دارد، که روزی در جائی زیر سطر تو برمی خیزد.  همیشه خوانش و نویسش چیزهایی به سمت هم می فرستند، نا نوشته و ناخواندهِ، تا جایی که ما امروز به آنچه "ادبیات" و یا "ادبی" می گفتیم، دیگر نمی توانیم نامی جز نویسش بدهیم، و نویسش را هم، ما چاره‌ای نداریم که جز با نوشته، جز با متن، مشخص کنیم. پس باید بخوانیمش، تا بدانیم متن شعر است یا قصه، نمایشنامه است یا نقد، نامه یا روزنامه...

در این قلمرو مآلاً جز نویسش و خوانش مطرح نیست. پس باید بخوانیم، چه خودمان را و چه دیگران را. لذت‌های ما در خواندن کمتر از لذت‌های نوشتن (نویسش) نیست. آنکه می‌نویسد می‌خوانَد، و آنکه می‌خواند می‌نویسد آنچه را که می‌خوانَد. و در این مبادله است که ژانر، اگر بخواهد کشفِ ژانر کند، رخ می‌کند، آن هم فقط برای او، خودِ او، آنکس که می خواند. چه شمس را، چه نیچه را. ما باید کم کم یاد بگیریم که در نویسش‌هامان مرز را فراموش کنیم، مرز نگذاریم. مرز گذاشتن خود نوعی سانسور است که خودمان جلوی خودمان می گذاریم. وقتی قرار است همه نوع سانسور را از روی همه چیز برداریم، از ژانرها (انواع) هم، وقتی که می‌نویسیم، برمی‌داریم. این بسته به آنست که چقدر از قراردادهای غیر مدون اطاعت، و یا از آن‌ها سرپیچی کنیم.

 سفارش من در اینجا طبعاً سرپیچی از قراردادهای متن و اطاعت از داده‌های متن است. اطاعت از داده‌های متن، وقتی که می نویسیم (وقتِ نویسش) قدرتِ سرپیچی از دیکتاتوری‌های تحمیل بر متن است، از نداده‌ها، که خوانشِ ما را هم با خود می بَرند. درمثل : آنچه ما در نویسش حجمی، "سه بعدی" می نامیم، در وقتِ خوانش وضعیتی چند بعدی می گیرد. و در این وضعیت ناگهان بیراهه‌ای برای تو باز می شود که تو را به آنسوی اثر می برد. ودرآنجا خوانشِ تو اثرِ توست.  

ی. رویایی

(4)چگونه می‌نويسيد ؟



« در تأنی‌های من، همیشه تکه‌ای از متن تمام متن است. بقیهٔ متن برای همان تکه می‌آید. همیشه کسی‌ هست که متن مرا بهتر از من می‌‌خواند حسودِ او که می‌‌شوم در همان تکه می‌‌مانم، و فکر می‌‌کنم برای بهتر از خودم می‌‌نویسم. من این بهترازخودم را درهمان تکه جا می‌‌گذارم می‌گردانمش، می‌‌چرخانمش، دورش می‌‌گردم. خودم را تکرار نمی‌کنم، و در تکرار آنچه خودم نیست مقاویت نمی‌کنم. حتی تکرار را تکرار می‌کنم.  ولی تاجرِ تکرار، اندی وارهول، نمی‌شوم. تا بخواهد بشود استروکتورم را به سرعت عوض می‌کنم. پیکاسو می‌شوم،  زائر پاره فضاها، و کعبه‌های مکعب».

 

 

 

http://khpaknia.wordpress.com/2010/10/04/چگونه-و-چرا-می%E2%80%8Cنويسيد-؟-یدالله-رویایی/

octobre 1, 2013

کلمه ها !

چگونه می نویسید؟  (۳) 


                                                                                                    یی

... کلمه‌ها دوست دارند به اندیشه‌های آدم راه پیدا کنند. وقتی راه پیدا کردند همانجا می‌مانند. من هم که می نویسم دوست دارم به آن کلمۀ آخری و نهایی، به حرفِ آخر، برسم. و هیچ کلمه‌ای آخرین کلمه نیست. اگر نویسش نیازِ مدام ِمن باشد، و نوشتن مدام ادامه بگیرد، انتظار ادامه می گیرد، وکلمه‌ی آخر همیشه با تآخیر می رسد. مهم این است که متن‌ِتو، تو را منتظر بگذارد. در بهترین متن‌ها همیشه زیباترین تأخیرها هست. فاجعه وقتی فرود می آید که هنگام نوشتن، انتظارِ من از چیزی که دیرمی آید و گیر نمی‌آید پایان بگیرد. آنوقت، روی این پهنه‌ی سفیدِ خیره‌ی یکدست، به دنبال چی بدوم؟ * 

*  از کتاب "از سکوی سرخ"، ( مصاحبه ها)                                                                                  چاپ تازه از انتشارات نگاه                           

                                           
                                                 AZ%20SAKOYeSORKH%2002.jpg